Nu, 1945 Een jaar lang dagelijks nieuws uit het bevrijdingsjaar in Groningen en Drenthe, met de middelen van nu
Tekening: Job van der Molen
1945

Voormalig burgemeester Ritzema opgepakt in Leens

Tekening: Job van der Molen

Martinus Ritzema, voormalig burgemeester van de gemeente Oldekerk, is vandaag opgepakt in de boerderij van zijn broer Rentje in Leens. Rentje Ritzema werd bij de inval doodgeschoten door de Sicherheitsdienst.

Met de kennis van 2020:

Ritzema was sinds 1939 burgemeester van de gemeente Oldekerk. Zijn geloof en principes maken dat hij steeds meer moeite heeft met het vervullen van zijn ambt. Als de Duitsers in 1941 de gemeenteraden willen opheffen is voor Ritzema de maat vol.

Zijn ontslag is niet zomaar voor elkaar: Ritzema moet meerdere brieven schrijven. Na het ontslag uit zijn burgemeestersfunctie wordt hij belastingadviseur en hij raakt al snel betrokken bij het verzet, net als zijn vrouw en broer Rentje.

Het gereformeerde geloof drijft de broers Ritzema. ,,Ik geloof dus dat er op diverse punten zonder twijfel christelijke roeping is de bezetter tegen te staan en ongehoorzaam te zijn", schrijft Martinus in september 1943 aan zijn familie.

Rentje Ritzema uit Leens is plaatselijk commandant van de ordedienst. Ook Martinus is daar lid van. Hij zamelde geld in voor verzetskrant Trouw en helpt onderduikers.

Verraad

Na hun weigering om voor de Duitsers te werken duiken beide broers Ritzema onder. Maar op de avond van 31 maart zijn de families bij elkaar in de boerderij van Rentje in Leens. Het is Pasen. Omdat het laat wordt besluiten de gezinnen op de boerderij te blijven slapen.

Op de vroege ochtend van 1 april omsingelt de Sicherheitsdienst de boerderij. De mannen zijn verraden door de slager van Leens, een NSB'er. Rentje verstopt zich in de schuur maar de Duitsers vinden hem. Rentje wordt doodgeschoten. Martinus moet mee naar het Huis van Bewaring aan de Hereweg in Groningen.

Daar zit hij negen dagen vast. Vrouw en kinderen weten niks van zijn lot en hopen dat hij, met de bevrijding in zicht, zal worden vrijgelaten. Op 10 april wordt hij met negen anderen gefusilleerd op het Mandeveld in Bakkeveen.

Bronnen:

Het Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen (OVCG) sprak de kinderen van Martinus en Rentje Ritzema en maakte twee jaar geleden een bijzondere minidocumentaire:

Deel dit artikel
Reageren? Correcties? Tips? Mail naar verhalen@ndcmediagroep.nl

Nu, 1945 is een project van Dagblad van het Noorden, in samenwerking met de Groninger Archieven, het Drents Archief en Herinneringscentrum Kamp Westerbork. In 2020 brengen we elke dag verhalen over diezelfde dag in 1945. Dat doen we op basis van interviews, ooggetuigenverslagen en papieren bronnen, zoals (verzets)kranten uit de oorlog. We brengen het nieuws van toen alsof het nu gebeurt, maar houden rekening met wat mensen toen wisten. Met Nu, 1945 willen we laten zien hoe het dagelijks leven er onze regio uitzag in het laatste oorlogsjaar.

Aan dit project werken mee:

  • Archiefonderzoek, verslaggeving en interviews: Jan-Willem Horstman, Stef Bekhuis, Bernd Otter, Annique Oosting en Leonie Sinnema
  • Video’s en beeld: Jeroen Kelderman
  • Projectcoördinatie: Annique Oosting
  • Design website: Pim Klomp
  • Bouw website: Afdeling Digital Development NDC Mediagroep en Alwin Wubs
  • Ontwerp beeldmerk: Harry Kasemir

Dit project is mede mogelijk dankzij subsidies van de provincies Groningen en Drenthe en steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.