Nu, 1945 Een jaar lang dagelijks nieuws uit het bevrijdingsjaar in Groningen en Drenthe, met de middelen van nu
Het monument 'Stervende gevangene' bij Neuengamme. Foto: Mark Chambers/Wikimedia Commons
1945

Nieuwsoverzicht 17 juni 1945: Ervaringen in Neuengamme

Het monument 'Stervende gevangene' bij Neuengamme. Foto: Mark Chambers/Wikimedia Commons

Iedere dag lees je hier het belangrijkste nieuws van 75 jaar geleden. Vandaag: 17 juni 1945.

Een journalist van verzetskrant Parool schreef gisteren over zijn ervaringen in het kamp Neuengamme. Hij werd hier via het Scholtenhuis in Groningen naartoe gedeporteerd. Veel Noorderlingen overkwam hetzelfde.

Beestachtig

De journalist zat eerder in de S.D.-gevangenis in Scheveningen en Utrecht en in Kamp Amersfoort. 'De wijze waarop in het Scholtenhuis en ook in het Huis van Bewaring werd verhoord kan nergers in het land beestachtiger geweest zijn. De ‘heren’ Knor, Schäfer, Leemhoff, de gebroeders Faber hebben hun weerloze slachtoffers soms met behulp van speciaal daartoe afgerichte honden, tot bloedens toe gepijndigd en geslagen, of in ijskoude baden geduwd.’

‘Met het aanstippen van de gruwelijkheden hadden we liever willen volstaan. Maar het zou de volledigheid van deze aanklacht tekortdoen en derhalve is het bittere noodzaak om toch enkele bijzonderheden te geven. Persoonlijk ben ik met geen vinger aangeraakt, maar juist daarom misschien beter in staat objectief weer te geven wat ik gezien heb.’ 

Toen de journalist werd opgepakt, werd het Huis van Bewaring al bewaakt door Duitsers. Op het Scholtenhuis werd alleen nog verhoord en de beruchte zolder was geen verblijf meer. ‘Op deze zolder hebben mensen dagen achtereen, soms langer dan een week met de handen op de rug geboeid gelegen. Bij het doen van hun behoefte kregen ze hun handen niet tot hun beschikking, maar werd slechts toegestaan dat ze door een kameraad werden geholpen.’  

Volgens de verslaggever werden lijken niet vrijgegeven, maar door de beulen weggemoffeld. Gevangenen werden geslagen met een hondenzweep, een andere gevangene kwam terug in de cel met een stukgeslagen neus ‘en een gezicht als een bloederige massa’. 

Op transport

Op 17 maart ging de verslaggever op transport naar Duitsland. ‘We telden ongeveer 100 man en voor de meesten van ons voelde het op transport gaan als een opluchting. We zijn in gesloten wagons vervoerd met nauwelijk voldoende ruimte om te staan. Gedurende de lange reis gunden ze ons geen slok water. Zo bereikten we in de nacht van 19 op 20 maart het concentratiekamp Neuengamme.’ 

De omstandigheden in het kamp zijn slecht en het werk is zwaar. Zo’n 70 tot 80 procent van de Nederlandse gevangenen overlijdt volgens het Parool .  ‘Waaraan sterven nu de meesten? Honger? Is het rantsoen te klein? Mishandeling? Worden er lijfstraffen toegediend, die de dood ten gevolge hebben? Neen, het is een complex van duivelse geraffineerdheden, die er alle op gericht zijn de mensen lichamelijk, moreel en geestelijk te vernietigen.’  

Deel dit artikel
Reageren? Correcties? Tips? Mail naar verhalen@ndcmediagroep.nl

Nu, 1945 is een project van Dagblad van het Noorden, in samenwerking met de Groninger Archieven, het Drents Archief en Herinneringscentrum Kamp Westerbork. In 2020 brengen we elke dag verhalen over diezelfde dag in 1945. Dat doen we op basis van interviews, ooggetuigenverslagen en papieren bronnen, zoals (verzets)kranten uit de oorlog. We brengen het nieuws van toen alsof het nu gebeurt, maar houden rekening met wat mensen toen wisten. Met Nu, 1945 willen we laten zien hoe het dagelijks leven er onze regio uitzag in het laatste oorlogsjaar.

Aan dit project werken mee:

  • Archiefonderzoek, verslaggeving en interviews: Jan-Willem Horstman, Stef Bekhuis, Bernd Otter, Annique Oosting en Leonie Sinnema
  • Video’s en beeld: Jeroen Kelderman
  • Projectcoördinatie: Annique Oosting
  • Design website: Pim Klomp
  • Bouw website: Afdeling Digital Development NDC Mediagroep en Alwin Wubs
  • Ontwerp beeldmerk: Harry Kasemir

Dit project is mede mogelijk dankzij subsidies van de provincies Groningen en Drenthe en steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.